; سنڌي شخصيتون

23 June, 2020

نثار احمد صديقي

تعليمي ماهر آءِ بي اي يونيورسٽي جي وي سي نثار صديقي جو ساهه سڳو ٽٽي ويو

(ڏيھاڙي عبرت ۲۳ جون ۲۰۲۰ع)


سکر (بيورو رپورٽ) سکر کي ناليوارو تعليمي ادارو آءِ بي اي ڏيندڙ نثار احمد صديقي زندگي جي جنگ هارائي ويٺو، ڪراچي. جي اسپتال ۾ دل جي مرض سبب وفات ڪري ويو، جنازي نماز سکر آءِ بي اي جي ڪرڪيٽ گرائونڊ ۾ ادا ڪرڻ بعد کيس خدمتن جي مڃتا آءِ بي اي ۾ مٽي ماءُ حوالي ڪيو ويو، مرحوم جي وڇوڙي تي سکر توڙي خيرپور جي سياسي سماجي اڳواڻن پاران ڏک جو اظهار، ان سلسلي ۾ اتر سنڌ کي دنيا سان ڳنڍڻ لاءِ بهترين تعليمي ادارو انسٽيٽيوٽ آف بزنس ايڊمنسٽريشن (آءِ بي اي) ڏيندڙ اداري جو وائس چانسلر تعليمي ماهر پروفيسر نثار احمد صديقي دل جي مرض سبب ڪراچي جي اسپتال ۾ وفات ڪري ويو، مرحوم جي جنازي نماز آءِ بي اي ڪرڪيٽ گرائونڊ ۾ ادا ڪرڻ بعد اتي ئي سندس تدفين ڪئي وئي. مرحوم جي جنازي نماز ۾ علائقي جي سياسي، سماجي اڳواڻن وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي. نثار احمد صديقي سکر کي انتهائي معتبر تعليمي ادارو ڏئي سنڌ جو نالو پوري دنيا ۾ روشن ڪري سنڌ جي نوجوان شاگردن ۽ شاگردياڻين جو مستقبل بچائڻ لاءِ انتهائي وڏيون ڪوششون ورتيون، جنهن سکر آءِ بي اي وارو ادارو قائم ڪري عالمي سطح تي سنڌ جو مان مٿاهون ڪرايو. جڏهن ته نثار احمد صديقي جو اباڻو ڳوٺ پريالوءِ ضلعي خيرپور ۾ آهي. جنهن بعد سندس وارثن سان اهم سياسي سماجي، مذهبي، واپاري ۽ شهرين تنظيمن جي اڳواڻن ۽ صحافين عذر خواهي ڪئي. ياد رهي ته مشهور تعليمي ماهر آءِ بي اي سکر جو بنياد رکندڙ نثار احمد صديقي ۱۹۴۴ع ۾ خيرپور ضلعي جي شهر پريالوءِ ۾ جنم ورتو، هن زندگي جون ۷۷ بهارون گذارڻ بعد ۲۲ جون ۲۰۲۰ تي دل جي عارضي سبب هن دنيا کي الوداع ڪيو، هو شروعاتي ڏينهن ۾ ۱۰ سال مئٿ، انگريزي ٻولي، اڪنامڪس سبجيڪٽن جو استاد پڻ رهيو، ان کان علاوا ڊپٽي ڪمشنر، ڪمشنر، هوم سيڪريٽري، ڊائريڪٽر مينيجمينٽ سائيٽ سنڌ انڊسٽريل، ٽريڊنگ اسٽيٽس پڻ رهيو، نثار احمد صديقي ۱۹۹۴-۹۵ع ۾ سکر پبلڪ اسڪول جي چئن ڪمرن کان آءِ بي اي جو بنياد وڌو، ۲۰۰۴-۵ع کان باقاعدا آءِ بي اي جوڙڻ سان گڏ ان جو ڊائريڪٽر رهيو، جڏهن ته ۱۶ مئي ۲۰۱۷ تي سنڌ اسيمبلي پاران قرار داد پاس ڪري سکر آءِ بي اي کي يونيورسٽي جو درجو ڏيڻ سان نثار احمد صديقي کي وائس چانسلر ڪيو ويو، جيڪو آخر تائين يونيورسٽي جو وائس چانسلر رهيو، هن نه رڳو سنڌ پر پوري پاڪستان ۾ پهريون دفعو ڪميونٽي ڪاليج ۽ اسڪولن جو بنياد وڌو، جنهن سنڌ اندر خيرپور، نوشهروفيروز، گھوٽڪي، شڪارپور، جيڪب آباد، لاڙڪاڻو، دادو، اوٻاوڙو شهرن ۾ پهريان ڪميونٽي ڪاليج کوليا، نثار احمد صديقي کي بهتر ڪارڪردگي ۽ تعليمي ميدان تي خدمتون سرانجام ڏيڻ تي ستارا امتياز سان نوازيو ويو. هن ۱۹۸۷ع ۾ يو ايس اي جي بوسٽن يونيورسٽي مان ايم بي اي جي ڊگري حاصل ڪئي. سندس ڪارڪردگي ۽ خدمتن جي بنياد تي سکر آءِ بي اي يونيورسٽي پاڪستان جي چئن وڏن تعليمي ادارن ۾ شمار ڪئي وڃي ٿي ۽ پوري دنيا ۾ مشهوري پڻ ماڻي.

22 June, 2020

لياقت راڄپر

لياقت راڄپر

جيءُ جھوريندڙ ڪمھلو وڇوڙو

محمد علي پٺاڻ

لياقت راڄپر، جيڪو سنڌ جي اطلاعات کاتي مان اسسٽنٽ ڊائريڪٽر جي عھدي تان ڪجھ سال اول رٽائر ٿيو هو، سو نه رڳو منهنجو پاڙيسري، پر ڄڻ ته سڳو وڏو ڀاءُ ۽ ٻٽيهن دلين وارو گھرو ۽ گهاٽو دوست به ھو. توڙي جو اسانجي عمرين ۾ سالن جو فاصلو ھو، پر ٻالجتيءَ کان پنھنجن ننڍن ڀائرن ڊاڪٽر عبدالڪريم راڄپر (سنڌ ٽي وي جي روح روان ۽ ھڪ سنڌي اخبار جي ايڊيٽر)، ذوالفقار راڄپر (مشهور صحافي ۽ ڪالم نگار) ۽ اعجاز علي راڄپر (انجنيئر ۽ سائنسي مضمونن جو ليکڪ) جيان ڪري نه صرف ڀاءُ ڪري ڀانئيندو ھو، پر دوست جو درجو ڏئي ساڻ کڻي گهمائيندو به ھو ۽ رھبر ٿي صحيح ۽ غلط جي ڄاڻ به وک وک تي شفيقانه ۽ ٻاجهاري انداز ۾ رسائيندو رھندو ھو.

11 June, 2020

رسول بخش پليجو - ۲


رسول بخش پليجو
سنڌ جي عظيم ڏاهي جو وڇوڙو!
ارشاد ڪاغذي
سنڌ جو ڏاهو رسول بخش پليجو، سنڌ جي هارين جو استاد ۽ اڳواڻ، ڪارل مارڪس، فريڊرڪ اينگلز، ولاديمير لينن ۽ مائوزي تنگ، هوچي منهه، چي گويرا، ڪاسترو جو تسلسل ۽ عالمي ڪميونسٽ تحريڪ جو سرگرم ليڊر، سوشل سائنسدان، سنڌي عوامي تحريڪ جو باني، شاهه لطيف جو شارح، اديب، شاعر، مصنف، نقاد، مشهور وڪيل، فيلسوف، نظرئي دان ۽ جديد ترقي پسند تحريڪ جو سرواڻ ڪالهه ۸۸ ورهين جي ڄمار ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
رسول بخش پليجو ٺٽي ضلعي جي جنگشاهي جي ڳوٺ منگر پليجو ۾ ۱۹۳۰ع ۾ جنم ورتو. ابتدائي تعليم اتي حاصل ڪرڻ کان پوءِ سنڌ مدرسي ڪراچي مان سيڪنڊري تعليم ۽ وڪالت جي ڊگري حاصل ڪئي.

31 May, 2020

مولانا الحاج علامہ خادم حسين جتوئي رح


مولانا الحاج علامہ خادم حسين جتوئي رح
مولانا نذير حسين جتوئي
سنڌ جي مردم خيز سرزمين اسلام ۽ اسلامي علوم و فنون جي عروج جي دؤر ۾ جيڪي علمي شخصيتون پيدا ڪيون، تاريخ شاهد آهي ته انهن جي غير معمولي علمي ڪارنامن، اَفتاءَ ۽ اجتهاد جي صلاحيتن ۽ معقول ۾ انتها درجي جي مهارت عرب ۽ عجم کان خراج تحسين حاصل ڪيو. انهن مان هر شخصيت پنهنجي پنهنجي دؤر جي برگزيده شخصيت هئي، ۽ اسلامي علوم و فنون جي هر شعبي تي آخري سنَدَ.

18 May, 2020

سيد غلام مصطفيٰ شاهه


سيد غلام مصطفيٰ شاهه
هڪ اعليٰ تعليمدان ۽ سماج سڌارڪ - سئو سالا جنم ڏينهن جي مناسبت سان
پروفيسر اعجاز قريشي
ٺٽي ضلعي جي تعلقي ميرپور جي تاريخي ڳوٺ ٻنون جي پريان سيد قادر ڏني شاهه جي ڳوٺ ۾ جنم وٺندڙ سيد غلام مصطفيٰ شاهه کي ڄائي ڄم کان بلڙي شاهه عبدالڪريم جي پاڙيسري هجڻ جو شرف نصيب ٿيو. سيد غلام مصطفيٰ شاهه ڪنهن رسمي رفرنس، يادگيريءَ محتاج ڪونهي. هو هڪ گھڻ پاسائين ۽ گوناگون قسم جي هستي آهي، جنهن کي سيد غلام مصطفيٰ شاهه چيو وڃي ٿو، ايترو وڏو ماڻهو آهي جو رسمي طور جيڪڏهن چئجي ته هو پنهنجي اندر ۾ هڪ ادارو هو، ته به گهٽ ٿيندو.

15 May, 2020

اوستو ڪريم بخش - ادل سولنگي


اوستو ڪريم بخش
منهنجو جيءُ جڙي، سُپرين سوگهو ڪيو
ادل سولنگي
هيءَ زرعي سماج ۾ ”آهتي ۽  ونگاري وهنوار“ جي اوج واري زماني جي ڳالهه آهي ته مُهين جي دڙي کان ٻارهن ڪلوميٽر اتر پاسي، قديم ناري سان آباد قديم ڳوٺ محراب پور، جنهن ۾ پنهنجي دور جو وڏو عالم ۽ نظم جو وڏو شاعر مولوي غلام رسول جتوئي، ناميارو بزرگ خليفو صوبدار جتوئي ۽ مولوي لعل بخش سولنگي جهڙا شاعر پيدا ٿيا. هي ڳوٺ لاڙڪاڻي شهر کان ۲۵ ڪلوميٽر ۽ ڏوڪري کان ۵ ڪلوميٽر، حيدر بخش جتوئي ريلوي اسٽيشن ۽ شهيد ذوالفقار علي ڀٽو زرعي ڪاليج جي ڀرسان انبن ۽ زيتونن جي باغن وچ ۾ آباد آهي. جنهن ڳوٺ جي هر هڪ گهر جي اڱڻ ۾ قديم نمن جا وڻ، ڇپر ۽ ڇانو ڪيو بيٺا هوندا هئا. پرين جي پار جهڙي هن ڳوٺ ۾ ڪنڀر، لوهار، واڍا، زميندار، ڀوتار ۽ سوين ڏاڍا به رهندا هئا، جتي عيدون، هوليون، ڏياريون، ويساکيون ۽ ٿڌڙيون، گڏ ملهايون وينديون هيون. آرهڙ جا ڏينهن ۽ سياري جون راتيون گڏجي گهاريون وينديون هيون. جنهن ڳوٺ ۾ ڪئي، ويڄ، طبيب، بزرگ، درويش، عالم، اڪابر، عاشق ۽ شاعر رهندا هئا. محرابپور ڳوٺ جي چڱاين، مٺاين، نيڪين، سٺاين، راندين، روندين، واپارن، هنرن، عالمن ۽ اديبن جون ڳالهيون ٿينديون رهنديون آهن. ڪڏهن ڪڏهن ڪي ماضيءَ جون ڏکوئيندڙ ڳالهيون ته وري ڪڏهن اُتساهيندڙ ڪردارن جا قصا ماضيءَ مان اُڀري حال جي منظر ۾ ڏيک ڏيندا آهن ۽ انهن جو ذڪر به ٿيندو رهندو آهي. محرابپور جيڪو نه رڳو منهنجو پر منهنجي وڏڙن ۽ منهنجي ننڍڙن جو به ڳوٺ آهي. فطرت هن ڳوٺ سان اسان جو اڻ ٽٽ سڱ ڪري ڇڏيو آهي.
شاهه سائين چواڻي ته:.

موهن ديپ - نامديو تارا چنداڻي


موهن ديپ
وسري ويل اديب
نامديو تارا چنداڻي
برج موهن سان ته وري به ملاقات ۽ ٽيليفون تي رابطو ٿيو پئي، پر موهن ديپ سان ته مون ۴۰ سال پوءِ فيس بوڪ تي فرينڊ رڪوسيٽ ڪري فقط ٽيڪسٽ ميسيج ذريعي ئي وري دوستي ڪئي، البت هن جي موٽ بر وقت ۽ وڻندڙ هئي، هن بابت گوپ ڪمل اڳ ئي ٻڌايو هو ته هو هاڻ ناليرو ليکڪ آهي، مون هن جي مڌوبالا واري بايوگرافيءَ بابت نيشنل T.V تي لڳاتار ٻه ايپيسوڊ به ڏٺا هئا ۽ هن جا ليک گجراتيءَ ۾ انواد ٿي ايندا به ڏٺا هئا.

برج موهن - نامديو تارا چنداڻي

برج موهن
وسري ويل اديب
نامديو تارا چنداڻي
برج موهن ۽ موهن ديپ، ٿورو ئي سَمو اڳ وڇڙيل اَديب، هنن جي هوندي ئي وِساريل اَديب چئي سگهون ٿا.
جئن هندي ادب ۾ ڪيترا دفعا وشنو پرڀاڪر ۽ پرڀاڪر ماچوي ٻه وڏا اَديب گڏ ياد ڪيا ويندا آهن. تئن اسان برج موهن ۽ موهن ديپ کي گڏ ياد ڪري سگهون ٿا.
هو ٻئي سنڌي اَدب ۾ بهتر جڳهه حاصل ڪرڻ بعد ڄڻ سنڌي اَدبي دنيا کان پاسيرو ٿي ويا ۽ پوءِ ڪجهه سڀاويڪ طور وسرجندا به ويا. پر هُو هريش واسواڻي يا گورڌن ڀارتيءَ جيان ناراض ٿي پاسيرا ڪو نه ٿيا هئا.

14 May, 2020

موتي لال جوتواڻي


موتي لال جوتواڻي
هڪ لطيف شناس جي موڪلاڻي
تاج جويو
”ادا تاج! ڏک ڀري خبر آهي ته ڊاڪٽر موتي لعل جوتواڻي، رات پوني ۾، پنهنجي پُٽ انيل جوتواڻيءَ جي گهر، دل جي دوري سبب ديهانت ڪري ويو آهي. سنڌ جي سڄڻن کي آگاهي ڏجو!“ صبح جو ۷  لڳي ۰ ۲  منٽ ٿيا هئا. موبائيل فون تي وينا شرنگي، دهليءَ مان ڳالهائي رهي هئي. مون کان رڙ نڪري وئي:”الا! موتي جوتواڻي به ويو! سنڌيت ۽ شاهه جا عاشق کٽندا وڃن.“ هڪدم محسن ڪڪڙائيءَ جو شعر ذهن تي تري آيو. محسن ۽ موتي، وزن ۾ برابر آهن، ان ڪري ترميم سان شعر هن ريت آهي:
ابول! ڪيڏو نه ”موتي“ فقير ماڻهو هو،
ابول! پنهنجي سنگت مان به هڪڙو يار کٽو!

13 May, 2020

غالب لطيف


غالب لطيف
(جنم: ۱۷ آڪٽوبر ۱۹۳۴ع وفات: ۲۴ مئي ۱۹۸۳ع)
بيدل مسرور
فيس بوڪ تي رکيل سڪندر بختيار متعلق لکيل خاڪو پڙهي حيدر ڀرڳڙي لکيو ته:
”بيدل سائين، جيڪب آباد ۾ اسان جو دوست غالب لطيف به سارنگ اخبار ڪڍندو هو، غالب بعد ۾ دريا خان کوسي جي مدد سان اسلام آباد ۾ ليٽرل انٽري ذريعي آفيسر لڳو، ڇا ان سان به توهان جي ڏيٺ ويٺ هئي؟“
تنهن تي مون لکيو ته:

04 May, 2020

رحمت الله ماڃوٺي


رحمت الله ماڃوٺي
ادبي رڃ جو انوکو ۽ ارڏو راهي - سالگرهه تي پيار ڀري قلمي ڀيٽا
آصف رضا موريو
رحمت الله ماڃوٺي، سنڌ جي انهن چند لکارين منجهان آهي، جن جي لکڻين ۾ حوصله افزائي، اميد ۽ پٺڀرائي جون اهڙيون شاندار قوتون متحرڪ نظر اينديون آهن، جنهن سان مايوس انسانن ۽ بگڙيل قومن جي اجتماعي سوچ بدلائي سگهجي ٿي. پر ان لاءِ شرط آهي ته ”کيس پڙهڻ وارن جو ماڻهو ۽ قوم هجڻ لازم آهي“. فقيراڻي مزاج ۽ دعائيه فطرت وارو موضوعاتي لکاري، رحمت الله ماڃوٺي، سنڌي ادب جي آسمان جو هڪ اهڙو بيدار مغز دانشور آهي جنهن جي اندر فنون لطيفه جون بي پناهه هنرمنديون سانڍيل هئڻ ڪري، ٿورڙي زندگيءَ ۾ هن گڻي انسان بيشمار زندگين جو ڪم ڪندي هر موضوعِ سخن تي تمام سٺو ۽ گهڻو لکندي، سنڌي ادبي کيتر کي پنهنجي رت ۽ ست سان اهڙا سهسين سينگار جوڙايا آهن، جو سندس نالو وقت جي عظيم تخليقڪارن ۾ جوڙيو وڃي ٿو.

قمر ڀٽي


قمر ڀٽي
اسان کيس ڏاڍو دير سان سُڃاتو
ادل سولنگي
۳۱ جنوري ۱۹۵۸ع تي باڊهه ڀرسان ڳوٺ فيض محمد کوکر ۾ محمد سليمان ڀٽيءَ جي گهر ۾ جنم وٺندڙ قمر ڀٽي بنيادي/پرائمري تعليم باڊهه مان ورتي، ۱۹۷۳ع ۾ هاءِ اسڪول باڊهه مان مئٽرڪ پاس ڪئي. ۱۹۷۵ ع ۾ لاڙڪاڻي ڊگري مان انٽر پاس ڪئي. ۱۹۸۲ع ۾ سنڌ يونيورسٽي مان بي اي پاس ڪئي. ڀائو قمر ڀٽي ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي ۾ پڙهڻ واري زماني ۾ جساف جي پليٽ فارم تان شاگرد سياست ڪئي. جيڪو اڳتي هلي جساف جو مرڪزي صدر به رهيو.

02 May, 2020

سڪندر بختيار کوسو


سڪندر بختيار کوسو
بيدل مسرور
سڪندر بختيار کوسي جي وفات جي خبر پڙهي، فون کنيم، نمبر ملايم، مزي جي ڳالهه ته فون به سڪندر بختيار ئي کنئي. ”اڙي يار اخبار ۾ پڙهيو اٿم ته تنهنجو انتقال ٿي ويو آهي.“
”منهنجو نه شاهمراد دائودپوٽي جو انتقال ٿي ويو آهي، خبر غلط لڳي آهي.“
شاهمردا جي گذاري وڃڻ جو ٻڌي وري ٻوڏارن ۾ پئجي ويس. ڪافي دير تائين ان جي يادن ۾ گم ٿي ويس. ڇاڪاڻ ته منهنجي علمي ادبي زندگيءَ جا ابتدائي نوَ سال (۱۹۶۵ع کان ۱۹۷۳ع) جيڪب آباد ضلعي سان وابستا رهيا آهن، جن جو هڪ الڳ ۽ وڏو داستان آهي..