عبدالکٌریم کورائی
تحریر: عبد الرحیم کُورائی
رتوڈیرو
ضلع لاڑکانہ سندھ پاکستان کا مایہ ناز عالم!
جامع فنون معقول و منقول حاوی فروع واصول استادالافاق
بالاتفاق شیخ السند علامہ عبدالکٌریم کورائی السندی (کٹپر) رحمۃ اللّٰہ علیہ، محشی
تفسیر البیضاوی درسی اور انکی غیر معمولی علمی خدمات کا مختصر تعارف،
زمانہ
قدیم سے وادئ سندھ کی سرزمین جلیل القدر علماء مشائخ محققين محدثين مفسرين فقہاء
فلسفی شاعر ادیب اور اولیاء کرام پیدا کرنے میں زرخیز رہی ہے
ڊاڪٽر آزاد علي کٽياڻ
اقتصاديات جو ماهر استاد
ڊاڪٽر رياضت ٻرڙو
سنڌ جي
ڪاليجن ۾ مقرر پروفيسرن ۽ ليڪچرارن طور ڪم ڪندڙ، اقتصاديات جي شعبي ۾ جن نوجوانن
ٻھراڙين جي پٺتي پيل ماحول مان نڪري، پنھنجيءَ مسلسل محنت ۽ وابستگيءَ سان،
پنھنجين اعلى مھارتن ۽ مسلسل محنتن سان پاڻ مڃايو ۽ ڊاڪٽريٽ جي سند حاصل ڪئي آهي،
تن ۾ ڊاڪٽر آزاد علي کٽياڻ جو نالو پڻ چمڪي رهيو آهي. هُو انگريزيءَ تي مھارت سان
گڏ حسابن جي مضمون جو پڻ بھترين ڄاڻو آهي. هن وقت سندس مُقرري آرٽس اينڊ ڪامرس
ڪاليج لاڙڪاڻي ۾ اسسٽنٽ پروفيسر طور آهي.
ڊاڪٽر عبدالجبار ڏاهري
دادو ضلعي جا پي ايڇ ڊي
اسڪالر تعليمدان
ڊاڪٽر رفيق بلوچ
ڊاڪٽر
عبدالجبار ڏاهري ۱۴ جون ۱۹۷۱ع تي سنڌ جي طبعي ڀاڱي ڪاڇي ۾ کيرٿر پهاڙي سلسلي جي هنج ۾ واقع ڊرگهه بالا
شهر تعلقي جوهي ضلعي دادو ۾ صابر ڏاهريءَ جي گهر ۾ جنم ورتو. پرائمريءَ کان ستين
درجي تائين پرائمري ۽ مڊل اسڪول ڊرگهه بالا ۾ پڙهيو. مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول
جوهيءَ مان ڪيائين. انٽرميڊئيٽ سائنس استاد بخاري گورنمينٽ ڊگري ڪاليج دادو مان
انٽرميڊئيٽ ڪيائين. هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري سان الحاق ٿيل استاد بخاري گورنمينٽ
ڊگري ڪاليج دادو مان گريجوئيشن ڪئي. سنڌ يونيورسٽي مان پرائيويٽ شاگرد طور ايم اي
سوشالاجي ۾ ڪيائين. علامه اقبال اوپن يونيورسٽي مان بيچلر آف ايجوڪيشن (بي. ايڊ)
ڪئي، جنهن کانپوءِ شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور آف ڪئمپس پروگرام ۾ ايم ايڊ
ڪئي. ان کانپوءِ ڊاڪٽر عبدالجبار، ڪراچي يونيورسٽي جي ايڊيوڪيشن واري شعبي ۾M.Phil
Leading to Ph.D پروگرام ۾ داخلا ورتي. ڪورس ورڪ جي تڪميل تي هنApplications
of Bloom’s Taxonomy of Education objectives in writing instructional objectives
in science subjects at secondary schools in Sindh. (سنڌ جي سيڪنڊري اسڪولن ۾ سائنس جي مضمونن ۾ تدريسي مقصد لکڻ لاءِ
بلوم جي درجابندي جو استعمال) عنوان سان ٿيسز لکي ڊاڪٽريٽ جي سند ورتي.
ڊاڪٽر ثناءُ الله
رستماڻي
انگريزي ادب جو استاد - دادو
ضلعي جا پي ايڇ ڊي اسڪالر
ڊاڪٽر رفيق بلوچ
ڊاڪٽر
ثناءُ الله رستماڻي، ۱۹۷۶ع تي
سنڌ جي طبعي ڀاڱي ڪاڇي ۾ کيرٿر پهاڙي سلسلي جي هنج ۾ واقع واهي پانڌي شهر تعلقي
جوهي ضلعي دادو ۾ پرائمري استاد گل محمد رستماڻيءَ جي گهر ۾ جنم ورتو۔ اٺين درجي
تائين مڊل اسڪول واهي پانڌيءَ مان تعليم حاصل ڪرڻ بعد هن ۱۹۹۳ع ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جوهي مان مئٽرڪ ڪئي. استاد بخاري گورنمينٽ ڊگري
ڪاليج دادو مان ۱۹۹۵ع ۾ انٽر ميڊئيٽ ڪيائين۔ ۱۹۹۸ع ۾ هن بي اي آنرز ۽ ۲۰۰۰ع ۾
سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري مان فرسٽ ڊويزن ۾ انگريزي ادب ۾ ماسٽرز ڪئي. ۲۰۱۱ع ۾ انٽرنيشنل اسلامڪ يونيورسٽي اسلام آباد مانEnglish
Language Teaching Practices (انگريزي ٻوليءَ جي تدريس جا طريقا) عنوان سان تحقيقي مقالو لکي
هن ايم فل جي سند ورتي. ۲۰۲۴ع ۾ هن
سنڌ يونيورسٽي مانSindhi Intelligentsia and learners perspectives on
English Learning (سنڌي دانشور طبقو ۽ انگريزيءَ جي سکيا بابت سکيا وٺندڙن جو
نقطهءِ نظر) عنوان سان ٿيسز پيش ڪري اطلاقي انگريزي لسانيات (Applied English Linguistics) ۾ ڊاڪٽريٽ جي
ڊگري ورتي. دادو ۾ رهائش دوران ايسوسيئيٽيڊ پريس آف پاڪستان APP جو رپورٽر رهيو. سنڌ ٽربيون (Sindh Tribune)۽ اردو اخبار
روزاني جسارت جو پڻ دادو جو ضلعي عيوضي (District Correspondent)رهيو. سنڌ يونيورسٽي ۾ گريجوئيشن ۽ ماسٽرز دوران عبرت گروپ آف پبليڪيشن
طرفان حيدرآباد مان جاري ٿيندڙ پندرهن روزه عبرت مئگزين جو سنڌ يونيورسٽي ۾ ڪئمپس
رپورٽر رهيو۔
ڊاڪٽر عبدالرزاق رند
ڪمپيوٽر سائنس ۽ سائبر
سيڪيورٽي ماهر - دادو ضلعي جا پي ايچ ڊي اسڪالر
ڊاڪٽر رفيق بلوچ
ڊاڪٽر
عبدالرزاق رند ۱۷ آگسٽ ۱۹۷۴ع تي جوهي شهر کان هڪ ڪلوميٽر اوڀر طرف واقع ڳوٺ بچل خان رند تعلقي جوهي
ضلعي دادوء ۾ جنم ورتو۔ پرائمري تعليم ڳوٺ جي پرائمري اسڪول ۾ حاصل ڪرڻ بعد هن
گورنمينٽ هاء اسڪول جوهيء مان ۱۹۸۸ع ۾
مئٽرڪ فرسٽ ڊويزن ۾ پاس ڪئي۔ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج دادوء مان انٽرميڊيئيٽ (سائنس) ۱۹۹۰ع ۾ فرسٽ ڊويزن ۾ پاس ڪرڻ کانپوء هن ۱۹۹۲ع ۾ سائنس ۾ فرسٽ ڊويزن ۾ گريجوئيشن ڪئي۔ بعد ۾ هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو
مان ۱۹۹۷ع ۾ ڪمپيوٽر سائنس ۾ M.Sc ڪئي ۽ فرسٽ ڊويزن ۽ فرسٽ پوزيشن
حاصل ڪئي۔
عبداش پنهور
بيمار صحافي جي مالڪي
ڪريو
مختيار علي
سنڌ جي علمي، ادبي ۽ صحافتي
تاريخ ۾ ڪجهه نالا اهڙا هوندا آهن، جيڪي هڪ الڳ سڃاڻپ جوڙي وٺندا آهن. اهي ماڻهو
پنهنجي فڪر، اصولن ۽ خودداريءَ جي ڪري زماني کان مٿانهون مقام حاصل ڪري وٺندا آهن.
اهڙن ئي نالن ۾ هڪ نالو سينئر صحافي، اديب ۽ کاٻي ڌر سان سلهاڙيل ساٿي عبداش پنهور
به آهي. عبداش پنهور ڪنهن به تعارف جو محتاج ناهي. هن نه رڳو صحافت جي ميدان ۾
پنهنجو مقام ٺاهيو، پر ادبي دنيا ۾ به پنهنجي فڪر ۽ قلم ذريعي هڪ سڃاڻپ قائم ڪئي.
هن پنهنجي قلم کي ڪڏهن به ذاتي مفادن لاءِ استعمال نه ڪيو، بلڪه هميشه ان کي
مظلومن، پورهيتن ۽ عام ماڻهن جي حقن لاءِ استعمال ڪيو. عبداش پنهور جي سياسي شعور
جي شروعات ننڍپڻ کان ٿي. هن ٻارڙا سنگت جهڙي ترقي پسند پليٽفارم تان سياست جي
شروعات ڪئي، جتي هن سماجي برابري، انساني حقن ۽ انصاف جي قدرن کي سمجهيو. اهو ئي
سبب آهي جو هو سڄي عمر کاٻي ڌر جي سياست سان سلهاڙيل رهيو. هن لاءِ سياست ڪو
اقتدار حاصل ڪرڻ جو ذريعو نه هئي، پر اها هڪ اهڙي جدوجهد هئي جنهن جو مقصد سماج ۾
انصاف، برابري ۽ شعور پيدا ڪرڻ هو.
ڊاڪٽر محمد قاسم رند
زرعي سائنسدان - دادوءَ
جا پي ايڇ ڊي اسڪالر
ڊاڪٽر رفيق بلوچ
ڊاڪٽر
محمد قاسم رند ۴ نومبر، ۱۹۴۲ع تي جوهي شهر کان هڪ ڪلوميٽر اوڀر طرف هاء اسڪول جوهيء لڳ ڳوٺ بچل خان رند
تعلقي جوهيء ۾ هڪ غريب هاريء جي گهر ۾ جنم ورتو۔ ڳوٺ ڀرسان واقع پرائمري اسڪول مان
پرائمري تعليم حاصل ڪرڻ کانپوء هن گورنمينٽ هاء اسڪول جوهيء مان مئٽرڪ ڪئي ۽ ڳوٺ
بچل رند جي پهرئين مئٽريڪيوليٽ نوجوان جو اعزاز ماڻيو جو هن کان اڳ ڳوٺ جو ڪو به
نوجوان مئٽرڪ ڪري نه سگهيو هو۔ ۱۹۶۲ع ۾
سندس داخلا زرعي ڪاليج ٽنڊو ڄام ۾ ٿي جتان ۱۹۶۷ع ۾ B.Sc آنرز
ايگرونامي ۾ پاس ڪيائين۔ کيس پهرين نوڪري زرعي ترقياتي ڪارپوريشن (Agricultural Development Corporation) حيدرآباد ۾ ملي ۽ سندس مقرري ڏوراهين علائقي ٿاڻو بولا خان ۾ واقع ڪوهستان
فارم ۾ فارم مئنيجر طور ٿي جتي هن پهرين آڪٽوبر ۱۹۶۷ع کان ۳۰ سيپٽمبر ۱۹۶۸ع تائين ڪم ڪيو۔ بعد ۾ استعيفا ڏيئي ڇڏيائين۔ ۱۹۶۸ع ۾ هن سنڌ زرعي ڪاليج ٽنڊو ڄام مان M.Sc جي ڊگري حاصل ڪري ورتي۔ ماسٽرز کانپوءِ ان ئي ڪاليج مان شماريات ۾ پوسٽ
گريجوئيٽ ڊپلوما ڪيائين۔
ڊاڪٽر فرحانه ميراڻي
باٽنيءَ ۾ نوجوان محقق -
سنڌ جا پي ايڇ ڊي استاد
ڊاڪٽر رياضت ٻرڙو
سنڌ جي
ڪاليج ايجوڪيشن ڊپارٽمينٽ ۾ ليڪچرار طور ذميواريون نڀائيندڙ ڊاڪٽر فرحانه ميراڻي، باٽنيءَ جي شعبي ۾ نوجوان سائنسدان ۽ استاد آهي. جنھن مختلف ميوَن جي معيار ۽ ٻوٽن
جِي اوسر تي حياتياتي دٻاءَ جي حالتن بابت ايم فل ۽ پي ايڇ ڊيءَ ذريعي ڪيل تحقيق
سان، نوان رخ پڌرا ڪيا آهن.
مرحوم آغا غضنفر قادري
سندس ٻين ورسي تي ھڪ
ساروڻي
ڊاڪٽر محمد علي محمدي
سال ۱۹۵۸ع
شايد اپريل جو مھينو ھو، گورنمينٽ پرائمري اسڪول پنوعاقل ۾ مان ٻئي ڪلاس ۾ ھوس، پنوعاقل
۾ ٿوري گرمي شروع ٿي چڪي ھئي. اسان جو ڪلاس ٽيچر سائين عبدالرزاق بلو ھو، ان زماني
۾ استاد مٿي تي پٽڪو يا جناح ڪيپ پائيندا ھئا، مان پھريون درجو سکر مين اسڪول مان
پڙهي آيو ھوس. اسان جي گھر جو ماحول علم سان لاڳاپيل ھو. ان ڏينهن الاجي ڇو منھنجو
بابا سائين مرحوم ۽ پنوعاقل جو مختيارڪار مرحوم الطاف حسين قادري جن گڏجي ھيڊ
ماستر جي ڪمري ۾ ويا، ھيڊ ماستر ھو مرحوم سائين صاحب ڏنو شيخ، ٿوري دير ۾ ھو سڀ
گڏجي اسان جي ڪلاس ۾ ھڪ اسان جيتري پتڪڙي ٻار سان گڏ آيا، بابا مرحوم، مرحوم قادري
صاحب کي چيو ته ھي منھنجو پٽ محمد علي آھي، مرحوم قادري صاحب منهنجي ڪلھي تي ھٿ
رکندي چيو ته پٽ ھي آھي غضنفر علي، بس ھڪ ٻئي جو خيال ڪندا ڪيو. غضنفر منھنجي ڀر ۾
بئنچ تي ٿي ويٺو، انتھائي ذھين، گرمي ۾ اڇي شرٽ ۽ گوڏن کان ھيٺ تائين نڪر پاتل
ساري اسڪول ۾.سڀني کان منفرد شخصيت. قادري خاندان جي نيڻن ۾ اھڙي ته نھٺائي ھئي جو
ھو سماج ۾ علم ادب، پرفيشن ۾ قابل پڻ ھئا.
سانول ميرالي
سندس گِيتَ
نسيم بخاري
ڪهڙا ليکا محبوبن سان، جيئڻ جو آ واعدو جن سان
سانول
ميراليءَ جو گهڻو تڻو تعارف ڀل ته ڪيسيٽي شاعريء وارو هجي پر حقيقت اها آهي ته هو
پڪو پُختو شاعر آهي ۽ شاعريءَ جي صنفن غزل، چئوسٽا، وائي، مسدس پنج ڪڙا، نظم، حمد
۽ نعت تي قلم کينو اٿائين.
قلندر بخش ڀٽي
سنڌي ٻولي جو لوڪ شاعر
اعظم ڀٽي
سنڌي
ٻولي جو لوڪ ادب، ڏاهپ ۽ لوڪ شاعري تمام گهڻي اتساهيندڙ رهي آهي. اساسي شاعري توڙي
لوڪ شاعري، سنڌي شاعريءَ جا ڄڻ ته بنياد آهن. اهي بنياد ئي اسان جي حقيقي سڃاڻپ جا
مضبوط حوالا ۽ دليل آهن. انهن حوالن ۽ دليلن ۾ انيڪ نالا آهن، جن نالن انهيءَ
تسلسل کي صدين تائين زنده ۽ جاويد پئي رکيو آهي. هڪڙي اڻ کٽ قطار آهي، انهن
سرجڻهارن جي، جن جي تخيل تي اڄ به اسان کي فخر آهي. اهڙن ئي تخليقڪارن ۾ قلندر بخش
ڀٽي جو به شمار ٿئي ٿو.
ڀائو ستار موريو
سنڌ ۾ قومي جاڳرتا جو هڪ
مکيه ڪردار
آصف رضا موريو
ڀوري
رنگ تي قدآور، ڀريل سينڌ، جسم ڊولائتو، ڳالهائڻ ٻولهائڻ ۾ ماٺيڻو ۽ مجموعي طور تي
سهڻي شخصيت وارو ادا ستار موريو ان لڏي جو مهندار هيو جنهن نه رڳو سنڌ، سنڌي ٻولي
۽ سنڌي ماڻهن جي حقن جي حاصلات لاءِ سائين جي ايم سيد جي فڪر کي اڳتي وڌايو
ويجهايو پر ان مقصد لاءِ پنهنجون زندگيون، جوانيون ۽ خواب به وقت جي ويرن ۾ لوڙهي
ڇڏيا.
سائين صابورام ميگهواڙ
جيڪو ۳۰ سالن ۾ رڳو هڪ ڏينهن
اسيمبليءَ ۾ دير سان پهتو!
ميوارام نجار
انسان
جي تعليم، تربيت ۽ فڪري اوسر ۾ استاد جو ڪردار ڪنهن روشن ڏيئي کان گهٽ ناهي. استاد
رڳو ڪتاب جا لفظ نٿو پڙهائي، پر هو پنهنجي شاگردن جي ذهنن ۾ سوچ جا ڏيئا ٻاري،
سندن شخصيت کي سنواري ۽ زندگيءَ جي راهن تي هلڻ جو ڏانءُ سيکاري ٿو. سماج ۾ اهڙا
استاد به پيدا ٿيندا آهن، جن جي سڄي زندگي سندن پيشي سان سچائي، فرض شناسي ۽
شاگردن سان محبت جو هڪ روشن مثال بڻجي ويندي آهي. اهڙين ئي مثالي شخصيتن مان هڪ
نالو سائين صابورام ميگهواڙ جو به آهي.