; سنڌي شخصيتون: July 2015

31 July, 2015

پير محمد مرزا - علي ڏنو جروار

پير محمد مرزا
مثالي استاد
علي ڏنو جروار
سنڌ ڌرتيءَ ڪيترا ئي عظيم انسان، ڏاها، استاد، مفڪر، شاعر اديب ۽ دانشور پيدا ڪيا آهن. سائين پير محمد مرزا به انهن مان هڪ آهي، جيڪو ڪالهه اسان کان وڇڙي ويو آهي. سائين پير محمد مرزا انهن آڱرين تي ڳڻڻ جيترن استادن مان هڪ هو، جن کي اسان مثالي استاد چئي سگهون ٿا.

26 July, 2015

آغا غلام نبي صوفي - ڊاڪٽر مخمور بخاري

آغا غلام نبي صوفي
سچل سائينءَ جو شارح
ڊاڪٽر مخمور بخاري
آغا غلام نبي سيپٽمبر ۱۸۸۹ع ۾ شڪارپور جي سيوي در محلا ۾ پيدا ٿيو. اميراڻي گھر ۾ جنم سبب ڏاڍي لاڏ ڪوڏ سان نپنو، پنجن سالن جي عمر ۾ گھر جي ويجھو اُن وقت جي مشهور سنڌي اسڪول ‘نادر واري’ ۾ داخل ٿيو جيڪو اڃا تائين پنهنجي اصل جاءِ تي ‘قاضي محلا پرائمري اسڪول’ جي نالي سان مشهور آهي. جنهن کان پوءِ انگريزي تعليم جي لاءِ شڪارپور ۾ قائم گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۾ داخل ٿيو. سنه ۱۸۸۵ع ۾ سنڌ جي هڪ ڏاهي ۽ محسن خانبهادر حسن علي آفندي، علي ڳڙهه ڪاليج جي طرز تي مسلمانن جي لاءِ ڪراچيءَ ۾ ‘سنڌ مدرسة الاسلام’ جو قيام عمل ۾ آندو. سنه ۵ آڪٽوبر ۱۸۹۷ع تي مقرر ٿيل مدرسي جي پرنسپل ‘پرسي هائيڊ’ (Percy Hide)، ٽالپر اميرن جي ٻارن کي مدرسي ۾ تعليم ڏيارڻ لاءِ خاص توجھ ڏنو. ان دؤر ۾ آغا گل حسن، رياست خيرپور ۾ ڊپٽي ڪليڪٽر هو. هن ان اثر هيٺ پنهنجي پُٽ آغا غلام نبي صوفي کي اعليٰ انگريزي تعليم ڏيارڻ لاءِ سنه ۱۸۹۸ع ۾ داخل ڪرايو، جتي هن ۱۹۰۷ع ۾ مئٽرڪ جو امتحان ڏنو جنهن ۾ ڪامياب نه ٿي سگھيو. اُن امتحان جي هڪ پيپر جا سوال آغا ‘صوفي’ سنڌي شعر ۾ لکيا. جنهن کان پوءِ هو واپس رياست خيرپور ۾ پيءَ وٽ موٽي آيو. سندس والد کيس شڪارپور هاءِ اسڪول ۾ داخل ڪرايو، سندس ڪتاب ‘آغاز عشق آغا’ مان ڄاڻ ملي ٿي ته هو ۲۵ جون ۱۹۰۷ع تي شڪارپور هاءِ اسڪول جي بورڊنگ هائوس ۾ موجود هو. جتان هن سنه ۱۹۰۸ع ۾ تعليم مڪمل ڪئي. کيس ان کان پوءِ رياست ۾ قائم انگريزي اسڪول ۾ سنه ۱۹۱۱ع ۾ پارسي زبان جو استاد مقرر ڪيو ويو. ايمانداري، محنت ۽ ذميواري سان ڪم ڪرڻ جي نتيجي ۾ ٻن سالن اندر ميرن طرفان سندس عهدي ۾ ٽي دفعا اضافو ڪيو ويو، جنهن تحت اول کيس رياست جي مير صاحبن جي شهزادن جي تعليم جو اتاليق مقرر ڪيو ويو، جيڪا ذميواري آغا ‘صوفي’ ڀرپور نموني سان ادا ڪئي. سنه ۱۹۱۹ع ۾ کيس رياست جي تعليم کاتي جو سپريڊنٽ مقرر ڪيو ويو. هن نئين ذميواريءَ کي پڻ هن احسن نموني سان نڀائيندي رياست ۾ تعليم جي بهتريءَ لاءِ اهم ۽ منفرد ڪردار ادا ڪيو. هن اُن منصب تي رهندي رياست جي سمورن اسڪولن ۾ پڙهائڻ جي لاءِ ‘آسان فارسي زبان’ ۾ گرامر تيار ڪيو جيڪو ان دؤر ۾ هڪ نئين ڪوشش هجڻ باوجود ڪامياب ٿيو، جنهن جو ثبوت ان ڳالهه مان لڳائي سگھجي ٿو ته اهو ڪتاب ٿوري وقت کان پوءِ سموري سنڌ جي ٽريننگ ادارن لاءِ نصاب طور منظور ڪيو ويو. ان کان پوءِ آغا صاحب انگريزي جو گرامر پڻ لکيو، جيڪو ڊي پي آءِ طرفان سنڌ جي هاءِ اسڪولن جي پنجين درجي جي شاگردن جي لاءِ نصاب ۾ شامل ڪيو ويو. افسوس هي ٻه اهم ڪتاب هن وقت بنهه ناياب آهن. ان دؤر ۾ آغا صاحب جي خيالن ۾ تبديلي آئي ۽ هن جو لاڙو تصوف ڏانهن وڌيو ۽ هو اول سيد حسن جان سرهندي جو مريد ٿيو، پر کيس ان رنگ ۾ طبيعت کي قرار نه آيو ۽ پوءِ علي محمد لقماني جي ساٿ ۾ درگاهه سچل سرمست جي ان وقت جي گادي نشين ميان قبول محمد صاحب المعروف سخي صاحب جي صحبت ۾ داخل ٿيو. درازي در جي فيض مان ايترو ته فيضياب ٿيو جو سندس خيالات ۽ زندگيءَ جي طرز تبديل ٿي وئي. پاڻ ان رنگ ۾ ايترو ته رنڱجي ويو جو مرشد کيس پنهنجن پيارن طالبن ۾ شامل ڪندي گيڙو الفي ڍڪايائينس ۽ هو عام فقيرن وانگر هٿن ۾ چپڙيون ۽ يڪتارو کڻي درگاهه تي چوڪي پڻ ڏيندو هو. سندس گھڻو وقت درگاهه تي ئي گذرندو هو، تنهن ڪري سندس ستگر کيس رهڻ لاءِ اها تاريخي ڪوٺي ڏني جنهن ۾ سچل سائين جي پياري طالب نانڪ يوسف روحانيت جون منزلون طئه ڪيون هيون. سندس ان روش جي سخت مخالفت پڻ ٿي؛ پر هُو پنهنجي ڳالهه تي قائم رهندي هڪ قدم اڳتي ‘صوفي’ نالي سان رسالو جاري ڪري همه اوست ۽ ٻين صوفي عقيدن متعلق مواد شايع ڪرڻ شروع ڪيو، جنهن تي ڪجھ وقت کان پوءِ رياست طرفان پابندي لڳي وئي ۽ کيس سزا طور نوڪريءَ تان پڻ هٽايو ويو.

25 July, 2015

ڊاڪٽر عبدالخالق ”راز“ سومرو - حسيب ناياب منگي

ڊاڪٽر عبدالخالق ”راز“ سومرو
حسيب ناياب منگي
عبدالخالق راز ولد محمد حسن مسڪين سومرو جو جنم، شڪارپور ضلعي جي خانپور تعلقي واري ڳوٺ، حاجي خان ڪلهوڙي ۾ ۱ جولاءِ ۱۹۳۴ع تي ٿيو. ابتدائي تعليم ته ڳوٺ کان شروع ڪيائين پر ۱۹۷۸ع تائين پڙهندو رهيو. مذڪوره سال ۾ علامه غلام مصطفيٰ قاسمي صاحب جي نگرانيءَ ۾ سنڌ جي نامياري بزرگ شاعر ”مير علي نواز علوي“ جي علمي، ادبي ۽ سياسي توڙي سماجي، ڪارنامن تي ٿيسز لکي، پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪيائين.

19 July, 2015

نسيم کرل - حبدار جاگيراڻي

نسيم کرل
سنڌي ڪهاڻيءِ کي حقيقت نگاريءَ جو لاڙو ڏيندڙ ڪهاڻيڪار
حبدار جاگيراڻي
سنڌي ٻوليءَ جي تاريخ ته موئن جي دڙي جي تهذيب جي شروعات سان جوڙي وڃي ٿي ۽ اهڙيون شاهديون به ملن ٿيون ته سنڌي نثر منظوم صورت ۾ ڪلهوڙن جي دور ۾ لکجڻ شروع ٿيو. پر اڄ مان جنهن ڳالهه جو ذڪر ڪرڻ چاهيان ٿو سا آهي سنڌي ماڻهن جي ڳالهه کڻڻ جي فَنَ جي ــ جنهن کي آکاڻي به چيو وڃي ٿو ته افسانو به، پر هن تي جيڪو نالو هاڻ ڄمي/ٺهڪي بيٺو آهي، سو آهي ڪهاڻي.. دنيا ۾ ته ڪهاڻي جي شروعات ايسپ تائين پهچي ٿي پر اسان جي ڪهاڻي شروعات 20صديءَ جي پهرين ڏهاڪن ۾ ٿئي ٿي. پر اها ڪهاڻي پنهنجي اندر ۾ هڪ طلسماتي دنيا سمايو ويٺي هئي. جنهن ۾ نه سنڌي ماحول هو ۽ نه ئي وري انهن ڪهاڻين جي ڪردارن کي هتي ڪو سڃاڻي پيو ۽ نه ڪو ئي وري سنڌي ٻوليءَ جي محاوراتي خوشبو... اهڙي ڪهاڻيءَ جي اندر سنڌ جي درد جي ڪا به ڪوڪ به هئي، سنڌ ته ڇا پر اها ڪهاڻي انساني دنيا کان به ڪٽيل هُئي. بس رُڳو آسماني سير هُئا ۽ هر آفت کان بچي نڪرڻ جي پَڪَ هُئي. اهڙي ڪهاڻي پڙهندڙ ماڻهوءَ ۾ انڌي اطمنان واري ڪيفيت ۽ جذبي پيدا ٿئي ٿو جنهن جي نتيجي ۾ سماج ۾ لاچار ماڻهن ۽ مجبور ۽ مدد جو انتظار ڪندڙ ماڻهن جي هڪ لوڌ پيدا ڪئي.. سنڌي ڪهاڻي پنهنجي پاند اهڙي طلسماتي ڪهاڻيءَ مان 1932 ۾ تڏهن آجو ڪرائي ٿي جڏهن امر لعل هنڱوراڻيءَ شڪارپور مان بولچند راجپال جي ادارت ۾ نڪرندڙ رسالي سنڏوءِ ۾ پنهنجي پهرين ڪهاڻي “ادو عبدالرحمان“ شايع ڪرائي .جنهن ڪهاڻيءَ ۾ سنڌي ماحول ۽ ڪردارن کي آندو ،جنهن سنڌي ڪهاڻي سنڌي سماج ۽ ماڻهن سان ڳنڌجي وئي. هن ڪهاڻيءَ کي سنڌيءَ جي پهرين جديد سنڌي ڪهاڻي سڏيو وڃي ٿو. اهڙي جديد ڪهاڻيءَ جي عمارت سازيءَ ۾ اياز قادريءَ، جمال ابڙي، غلام رباني آگري جون ڪهاڻيون اچي وڃن ٿيون، جن پنهنجي سگھاري قلم سان سنڌي ڪهاڻيءَ کي ابدي حياتي بخشي.. جن جي محنتن کي هر ادبي تذڪرو واکاڻي ٿو. پر سنڌي ڪهاڻيءَ جو امام يا سرتاج جنهن ڪهاڻيڪار کي سڏيو وڃي ٿو سو آهي نسيم کرل ـــــ جي بلڪل جنهنجون ڪهاڻيون سنڌي ادب ۾ شاهڪار ڪهاڻيون ليکيون وڃن ٿيون، جنهن جي ڪا به ڪهاڻي اهڙي نه آهي جيڪا فَنِي ۽ فڪري حوالي سان بين الاقوامي ادب ۾ پيش ڪرڻ لائق نه هجي..

17 July, 2015

قاضي عطا محمد عباسي-عبدالفتاح عباسي

قاضي عطا محمد عباسي
ادبي ۽ ديني شخصيت
عبدالفتاح عباسي
عملي ۽ ادبي حوالي سان لاڙڪاڻي جو قاضي خاندان پوري سنڌ ۾ مشهور آهي، جنهن جو ثبوت انهيءَ خاندان جي هڪ نه پر هڪ ٻئي پٺيان ڪيترا ئي شخص علمي ادبي حوالي سان پنهنجو مٽ پاڻ رهندا پيا اچن. خاص طور قاضي عطا محمد عباسي کي ديني، ادبي توڙي سماجي حوالي سان تمام گهڻي پذيرائي ملي. هن شخصيت جو تعلق هونئن ته لاڙڪاڻو ضلعي جي ڏوڪري تعلقي جي ڪوٽ قبولو، ڪوٽ مرزا ڪالو سان رهيو آهي. پر ان کان اڳ ۾ ٻڌايو ٿو وڃي ته لاڙڪاڻي جي تعلقي رتوديرو جي مسوديرو سان به رهيو آهي. جتي قاضي محمد عثمان عباسي ڪلهوڙي جي گهر ۾ هڪ اهڙو ذهين ۽ ڏاهو ٻارڙو پيدا ٿيو، جنهن جو نالو قاضي عطا محمد عباسي رکيو ويو. جيڪو ننڍپڻ کان ئي پنهنجي دوستن ۽ مٽن مائٽن سان کيڏڻ بجاءِ سدائين مطالعي ۾ مشغول رهيو. پنهنجي علمي ڏاهپ سبب، هڪ ننڍي ڪوشش ڪندي، علائقي جي هر هڪ عمر جي ماڻهن کي تعليم عام ڪرڻ لاءِ، ديني ۽ دنياوي تعليم ڏيڻ لاءِ، صبح کان ويندي رات تائين، پنهنجي جڳهه جي صحن تي ئي درس و تدريس جو اهتمام ڪندي، ڀروارن ڪيترن ئي علائقن جي ماڻهن کي انهيءَ شعور ڀري تعليم جي لاءِ اتساهه پيدا ڪرڻ سميت، تعليمي سلسلي کي اڳتي وڌائيندي بي مثال ڪوششون ورتائون. جنهنڪري علائقن جي اندر اهو قاضي خاندان، ”استاد خاندان“ جي حوالي سان مشهور ٿيندو ويو، جو هر ٻئي ڳوٺ جو ماڻهو اهو چوندو رهندو هو ته اسان ته قاضي خاندان وٽ ئي پڙهنداسين.

فقير محمد لاشاري - الطاف پيرزادو

فقير محمد لاشاري
سنڌي صحافت جو يادگار ڪردار
الطاف پيرزادو
سنڌي صحافت درٻاريت کان مزاحمت تائين پنهنجي تاريخ ۾ ڪيئي لاها چاڙها ۽ هيٺايون، مٿاهيون ڏٺيون آهن، پر جديد سنڌي صحافت ۾ نت نوان پيشور رجحان ۽ لاڙا متعارف ڪرائڻ جي جڏهن ڳالهه ٿيندي ته ان ۾ فقير محمد لاشاري صاحب جو نالو به سرفهرست هوندو. ائين چوڻ به غلط نه ٿيندو ته انور پيرزادي، فقير محمد لاشاري ۽ عبدالرحمان نقاش واري لڏي سنڌي صحافت جو مورڳو رُخُ ئي موڙي ڇڏيو. سندن ڪردار ۽ پروفيشنل ڪميٽمينٽ جي ڪري ئي سنڌي صحافت ”ڳاڙهي جمعدار کي چنڊ جهڙو پٽ ڄائو“ واري درٻاري رجحان مان نڪري پيشور، غير جانبدار، تحقيقي، معلوماتي ۽ مزاحمتي صحافت جي دور ۾ داخل ٿي.

15 July, 2015

شيلا راماڻي

شيلا راماڻي
ننڍي کنڊ جي سنڌي فلمي سُندري

هندستان جي پهرين سنڌي فلم ’اباڻا‘ (۱۹۵۸ع) جي هيروئن شيلا راماڻي، جنهن جو تعلق سنڌ مان لڏي ويل هندو سنڌي ڪٽنب سان هو، سا ۱۹۴۲ع ڌاري، تڏھوڪي نوابشاهه ۽ ھاڻوڪي نوشھروفيروز ضلعي جي ڳوٺ ڀرين ۾ ڄائي. سندس خاندان جي باري ۾ گهڻي معلومات نٿي ملي.
فلم ’اباڻا‘ ۾ ساڌنا سندس ننڍي ڀيڻ جو ڪردار ادا ڪيو هو. جنهن کانئس آٽوگراف گهريو ته ان وقت شيلا راماڻيءَ کيس چيو هو ته؛ ”هڪ ڏينهن اهڙو ايندو جو تون وڏي اسٽار ٿيندينءَ ۽ آءٌ تو کان آٽوگراف وٺنديس.“ شيلا راماڻيءَ جي اها ڳالهه پوءِ سچي ثابت ٿي.

12 July, 2015

ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو مهربان محقق ڊاڪٽر پروين موسيٰ ميمڻ

ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو
مهربان محقق
ڊاڪٽر پروين موسيٰ ميمڻ
۲۶ نومبر ۱۹۳۵ع تي ڳوٺ پير فتح محمد شاهه، ضلعي بدين ۾ جنم وٺندڙ ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو جي سنڌي ٻولي ۽ ادب جي ميدان ۾ ڪيل خدمتن کي هنن ٻن چئن صفحن ۾ مڃتا ڏيڻ ممڪن نه آهي. هن مهربان محقق جو سوانحي احوال سندس علميت جا ڪيترائي روشن گوشا ڏيکاري ٿو، جنهن جو مظهر سندس ڪئين ڪارائتا ۽ ڪمائتا ڪتاب آهن، جيڪي هو وڏي جاني جفاڪشي ۽ عرق ريزيءَ سان سنڌ جي ايندڙ نسل جي هٿن ۾ وڏا وڙ ڪري ڏيئي ويو آهي.

11 July, 2015

خان بهادر خداداد خان - مختيار احمد ملاح

خان بهادر خداداد خان
ڪتاب لب تاريخ سنڌ جو ليکڪ
مختيار احمد ملاح
انگريزن جي دور ۾ سنڌ ۾ آفيسن جو نئون سرڪاري نظام قائم ٿيو. نئون تعليمي نظام پڻ قائم ٿيو. غريب عربي جي تعليم ۽ سرڪاري عهدن تي رسائي ٿي. نئين تعليم نظام سان علم ۽ ادب ۾ به نوان لاڙا ۽ رجحان پيدا ٿيا . خود سنڌ جي تاريخ تي نئون ڪم شروع ڪيو ويو. ڪيترائي انگريز حڪمران سنڌ شناس هئا. هنن سنڌي ٻولي ۽ ادب جي واڌ ويجهه ۾ به وڏو ڪردار ادا ڪيو هو. مقامي ماڻهن کي به ان ڏس ۾ اڳتي وڌڻ جو موقعو مليو. ان ڏس ۾ خداداد خان وڏو نالو رکي ٿو، جنهن ”لب تاريخ سنڌ“ جهڙو معياري ڪتاب لکيو. خداداد خان پنهنجي ڪتاب لب تاريخ سنڌ جي ديپاجي ۾ لکيو آهي ته؛
”هي عاجز خان بهادر خداداد خان ولد مرحوم راضو خان يا رضا محمد خان پٺاڻ حال رهندڙ پراڻو سکر، تاريخ سان دلچسپي رکندڙن کي عرض ٿو ڪري ته مان فرصت جو گهڻو وقت سنڌ جي تاريخ ۾ گذاريندو هوس، جا هاڻي منهنجو وطن آهي. خداداد خان ولد رضا محمد خان ترين پشين جي پٺاڻن مان هو ۽ اتان لڏي سکر پراڻي ۾ رهڻ لڳو.“

فقير يعقوب علي شر - فقير مهتاب علي شر

فقير يعقوب علي شر
هڪ سنڌ سُڌارڪ
فقير مهتاب علي شر
صبر سڪ وڃايو، ننڊ ڦٽائي نينھن،
ڏاڍي عشق اليل، ڪئي محبت اٺا مينھن،
غلام حيدر گاج ڪئي، جيئن ٻيلي اندر شينھن،
رامزان راتيون ڏينھن، جانب لاءِ ئي ويو جيءَ ۾.
دنيا ۾ تمام ٿورا اھڙا ماڻھو ھوندا آھن، جيڪي وڏا مقصد کڻي پيدا ٿيندا آھن. چوندا آھن ته ڪي ڪي ماڻھو اھڙا به ٿيندا آھن جن کي وسارڻ جي ڪيتري به ڪوشش ڪجي پر اھي ھميشه دلين ۽ ذھنن ۾ ھر ماڻھو کي ياد رھندا آھن. انھن جون مصريءَ جھڙيون مٺيون ڳالھيون چاھيندي به ڪو نه  ٿو وساري سگھجي. ڇو ته انسانيت جي خدمت اھڙي خدمت آھي، جيڪا ھميشه ياد رکي ويندي آھي.

05 July, 2015

علڻ فقير - ناصر مقصود گل

علڻ فقير
سنڌ جو منفرد لوڪ فنڪار
ناصر مقصود گل
بنيادي طور تي فنونِ لطيفه جي مڙني شعبن منجھان راڳ سان منهنجو عشق آهي، جنهن سان ننڍپڻ کان وٺي لئون لاتل آهي. جيتوڻيڪ ادب سان اُنس مون کي پنهنجي وڏڙن پاران ورثي ۾ مليو آهي، پر سُرن سان سنگت به ٻالجتيءَ کان اٿم. هتي آءُ اهو ذڪر ان ڪري ٿو ڪريان ۽ منهنجي لاءِ اها فخر جي ڳالهه آهي ته منهنجي زندگيءَ جي شايد باضابطه پهرين اسٽيج پرفارمنس سنڌ ڌرتيءَ جي البيلي الستي ڪلاڪار علڻ فقير سان گڏ ٿي هئي. اهو 1987ع جو زمانو هو، جڏهن علڻ اسان جي شهر رتيديري ۾ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج ۾ منعقد ٿيل هڪ وڏي جلسي ۾ آيو هو، جتي منهنجو والد صاحب، سنڌي ٻوليءَ جو هاڪاڙو شاعر  قاضي مقصود گل مونکي وٺي ويو هو. تڏهن منهنجي عمر فقط ڇهه سال هئي، پر موسيقيءَ سان عشق جو عالم اهو هو ته مونکي نه فقط علڻ جو انداز وڻندو هو، پر علڻ فقير جا ڳايل ڪجهه ڪلام مونکي بر زبان ياد هوندا هئا. اها منهنجي علڻ فقير سان پهرين ملاقات هئي ۽ نه صرف اها ملاقات ٿي هئي، بلڪه ان پروگرام ۾ مون ۽ علڻ فقير سندس ڳايل لطيف سائين جي مشهور وائيءَ ’جيڪي ميهار ميهار ڪن ڙي اديون‘ گڏجي ڳايو هو. اهو ڪلام اصل ۾ علڻ فقير ۽ محمد علي شهڪيءَ جو دوگانو هو، جنهن ۾ ٽي وي پيشڪار، سائره ڪاظميءَ، ڪافي ڪلام واري گائيڪيءَ ۽ پاپ موسيقيءَ جو سهڻو امتزاج ڏيکاريو هو ۽ اهو ڪلام 80ع واري ڏهاڪي ۾ پي ٽي ويءَ جي مشهور اسمن ۾ شمار ٿيندو هو. ذڪر ڪيل جلسي ۾ علڻ فقير پنهنجو سنڌيءَ وارو حصو ڳايو هو ۽ مون محمد علي شهڪيءَ وارو اردو حصو ’تيري عشق مين جو ڀي ڊوب گيا…‘ ڳايو هو. اهڙيءَ طرح منهنجي ٻالڪپڻ جي پهرين باقاعدي اسٽيج پرفارمنس ان يگاني ڳائڻي، علڻ فقير سان هجڻ جي ڪري يادگار بڻجي وئي. محفل ۾ علڻ فقير پنهنجو سنڌي وارو حصو ڳايو ۽ مون مدح.

جمعو فقير - مشتاق انصاري

جمعو فقير
جنھن جي ڀُٽي صاحب سان دوستي هئي!
مشتاق انصاري
لاڙڪاڻي جتي وڏن وڏن سياستدانن، اديبن، شاعرن ۽ فنڪارن کي جنم ڏنو آهي، اتي ڪي اهڙا سادا ۽ الله لوڪ ماڻهو به پيدا ٿيا آهن، جن پنهنجي مسڪيني حال ۾ به عوام جي وڏي خدمت ڪئي اهي پر اهڙن ماڻهن جو اسان نه ڪڏهن قدر ڪيو آهي ۽ نه ئي ڪڏهن ڀلئي ڀلائي انهن کي ياد ڪيو آهي.
مون کي ياد آهي ته ننڍي هوندي جڏهن مان پنهنجي پاڙي ۾ ٻين ٻارن سان گڏ بيٺو راند ڪندو هيس ته اتان ڪڏهن ڪڏهن هڪ اهڙو شخص اچي لنگهندو هو جنهن جي هڪڙي هٿ ۾ ڊگهو توتارو هوندو هيو ۽ ٻي هٿ سان هڪڙي ٻار کي ورتيون ويندو هيو، توتاري ۾ وڏي واڪي اهو چوندو ويندو هيو ته هي ٻار ڪنهن جو آهي. اسان سڀ پنهنجي راند کي ڇڏي ان ٻار کي ڏسڻ بيهجي ويندا هياسين جيڪو روئيندو به ويندو هيو ۽ اميد ڀري نظرن سان هيڏي وڏي به نهاريندو ويندو هيو ته من نه من ڪٿي هن کي پنهنجا مٽ نظر اچي وڃن.

03 July, 2015

حضرت سچل سرمست رحه - ڊاڪٽر پروين موسيٰ ميمڻ

حضرت سچل سرمست رحه
ڊاڪٽر پروين موسيٰ ميمڻ
حضرت سچل سرمست جو نالو ڪنهن نه ٻڌو هوندو، هيءُ هفت زبان شاعر سنڌ کان علاوه پوريءَ دنيا ۾ مشهور آهي. سندس چيل سنڌي، سرائيڪي، پنجابي، فارسي ۽ اردوءَ جي ڪلام کي هر جڳهه تي پٺڀرائي حاصل آهي. پاڻ فارسيءَ ۾ تخلص ”آشڪار“ ۽ سنڌيءَ ۾ ”سچو“، ”سچل“، ”سچيڏنو“ ڪم آندو اٿن. حضرت سچل سرمست جو اصل نالو عبدالوهاب هو. ننڍپڻ کان کين سچيڏنو سڏيندا هئا. سچل رحه سن 1739ع ۾ درازن ۾ ڄائو.

02 July, 2015

بيگم فقيرياڻي - اختر درگاهي

بيگم فقيرياڻي
بيمثال صوفي گائڪا
اختر درگاهي
اڄ روهڙي ۾ سنڌ جي نامياري صوفي شاعره ۽ راڳي مائي بيگم فقيرياڻيءَ جي ۲۹هين ورسي ملهائي پئي وڃي مائي صاحبا سنڌَ ۾ تصوف۽ راڳ جي حوالي سان هڪ نرالي شخصيت جي مالڪ هئي. هن پنهنجي فن جي شروعات وڏڙن جي بتيلي تان ڪئي جنهن کان پوءِ سنڌ جي ٻن اهم درگاهن ڀٽ شاه ۽ حضرت هنباه جي فقيري فيض سان سڄي سنڌ ۾ مقبول ٿي.

01 July, 2015

جمال ابڙو - رکيل مورائي

جمال ابڙو
اڄ به زنده آهي
رکيل مورائي
اليڪٽرانڪ ميڊيا جو دور آهي، شيون مختصر ڪريو. اهو اسان کي پڙهايو پيو وڃي، جيڪو اسان پڙهڻ نٿا چاهيون. ان ڪري مان پنهنجي صحافتي نوڪري دوران اهو قلم استعمال نه ٿو ڪريان، جيڪو ادب لکڻ لاءِ استعمال ڪريان ٿو. ساڳئي طرح ادب لکڻ وقت اهو قلم استعمال نه ٿو ڪريان، جيڪو صحافتي ڪجهه به لکڻ وقت استعمال ڪريان ٿو.

جمال ابڙو - محمد سليمان وساڻ

جمال ابڙو
جديد سنڌي ڪهاڻيءَ جو بانيڪار
محمد سليمان وساڻ
تاريخ ۳۰ جون، سنڌي ادب جي ڏاهي ڏات ڌڻي ۽ جديد سنڌي ڪهاڻيءَ جي بانيڪار، محترم جمال ابڙو جي ورسيءَ جو ڏيهاڙو آهي.
جمال ابڙو سنڌ جي انهن ڪهاڻيڪارن مان آهي جن ورهاڱي کانپوءِ سنڌي ڪهاڻيءَ کي نوان لاڙا ڏيئي منجھس فني ۽ فڪري خاصيتون به شامل ڪيون.
جمال ابڙو ۲ مئي ۱۹۲۴ع تي ميهڙ جي ڳوٺ سانگين ۾ نامياري اديب ۽ تعليمدان علي خان ابڙي جي گهر ۾ جنم ورتو. ابتدائي تعليم، پنهنجي ڳوٺ مان ۽ پنهنجي پيءُ جي سرڪاري نوڪريءَ ۽ تبادلن سبب لاڙڪاڻي، حيدرآباد ۽ ميرپورخاص مان ميٽرڪ تائين تعليم حاصل ڪئي. اين اي ڊي يونيورسٽيءَ مان انجنيئرنگ جي داخلا ڇڏي، هن قانون جي ڊگري يعني ايل ايل بي جي ڊگري حاصل ڪئي.