; سنڌي شخصيتون: October 2015

29 October, 2015

تاج صحرائي - تابش بخاري

تاج صحرائي
برک اديب، محقق ۽ تعليمدان
۱۳هين ورسي جي نسبت سان
تابش بخاري
11 سيپٽمبر 1921ع سنڌجي تاريخي شهر شڪارپور ۾ نور محمد ميمڻ جي گهر ۾ جنم وٺندڙ تاج محمد ميمڻ جنهن کي هنڌ ۽ سنڌ ۾ تاج صحرائي جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. پاڻ 1942ع ۾ شڪارپور هاءِ اسڪول مان ميٽرڪ پاس ڪيائون اهڙي طرح بي اي ۽ بي ٽي ڪراچي مان پاس ڪيائون ان بعد پاڻ پيغمبري پيشي يعني درس وتدريس سان سان وابسته ٿي ويا سندن  شخصيت جا تمام گهڻا پهلو آهن ايئن کڻي چئجي ته پاڻ هڪ اداري جي حيثيت رکندا هئا هڪ ئي وقت تاريخ ادب ۽ سنڌ جي قديم آثارن سان عشق جي حد تائين دلچسپي رکندا هئا ڪراچي کان ڪشمور، ڪارونجهر کان هنگلاج تائين جا سفر ڪيائون مطالعي کان وڌيڪ ذاتي مشاهدي کي ترجيح ڏيندا هئا ان ڪري پاڻ پنهنجي لاءِ صحرائي تخلص پسند ڪيائون، پاڻ اعليٰ پائي جا شاعر پڻ هئا پر شاعري کي بلڪل گهٽ وقت ڏنائو تنهن هوندي به سندن شاعري ڪيترين ئي اخبارن ۽ رسالن ۾ ملي ٿي سندس هي شعر تمام گهڻو مشهور ٿيو.

مامون گل فقير مڱڻهار - انور ڏنگڙائي

مامون گل فقير مڱڻهار
واڄن سان خوشيون ورهائيندڙ
انور ڏنگڙائي
پوري هڪ صديءَ جو اکين ڏٺو شاهد هي فنڪار جنهن ڪيترن ئي راڄن، ڪيترين ئي ذاتين، ڪيترين ئي ذاتين جي چڱن مڙسن سان ملاقاتون ڪيون. انهن جي فيصلن، روين، اٿڻي ويهڻي، چال چلت، سخاوت، موذائپ، ڳالهائڻ جي لهجن، سهپ، اسهپ، هر شيءِ کان واقف. جنهن به ڪميونٽيءَ جي ڳالهه ڪندو، ان سڄي ڪميونٽيءَ جو ڪلچر اکين اڳيان اچي بيهندو. جنهن ماڻهوءَ جو نقل ڪندو، ان ماڻهوءَ جي شڪل سو نظر نه ايندي. باقي آواز،لهجو هو بهو پيو  پسبو هو شاديون مراديون وڄائڻ ويندو هو، ان ڪري انهن شادين مرادين ۾ ٿيندڙ ڀت ۽ مانيءَ جي ڳالهه، ڀت جي ذائقي ۽ لست جي ڳالهه به وڏي ذائقي سان ڪندو هو. ڪنهن ڪاڄ ۾ماني نه مليس ۽ بک ڪاٽي آيو ته اُها ته اڃا به وڌيڪ مرچ مصالحي سان ڪندو.

جمعو فقير - لياقت راڄپر

جمعو فقير
درويش صفت
لياقت راڄپر
سنڌ پيرن ۽ فقيرن سان ڀريل آهي. ان لاءِ هتان جا ماڻهو امن پسند ۽ خوشحال رهيا آهن. انهن ۾ هڪ درويش وتايو فقير به هو، جنهن کي مون نه ڏٺو هو، پر هُن جي زندگي ۽ گفتن بابت ضرور پڙهيو اٿم. اهڙي ئي هڪ درويش صفت انسان جمعي فقير کي لاڙڪاڻي شهر ۾ نه صرف ڏٺو هو پر هن جا فلسفيانه گفتا پڻ ٻڌم. جنهن کي هر ماڻهو ذهن ۾ هنڍائيندو هو ۽ هن جي وڏي عزت ۽ احترام ڪندو هو. جمعي فقير جي گفتگوءَ جو انداز ڏاڍو هلڪو، مٺو ۽ پيار وارو هوندو هو، پر ان جي وات مان نڪتل لفظ وڏا معنيٰ خيز ۽ سمجهاڻيءَ وارا هوندا هئا.

10 October, 2015

استاد بخاري - وفا رضا

استاد بخاري
سچ ۽ سونهن جو شاعر
وفا رضا
اڄ سنڌ جي سڪيلڌي شاعر استاد بخاري جي وڇوڙي جي تاريخ آهي، جنهن پنهنجي زندگي ۾ جيڪو ڪجهه ڏٺو، پڙهيو ۽ پرکيو سو هو اسان کي ائين کڻي چئون ته شاعري جي صورت ۾ لکي ڏئي  ويو آهي. استاد بخاري جنهن جو اصل نالو احمد شاهه هيو، تنهن جو جنم ۱۶ جنوري ۱۹۳۰ع تي ضلعي دادوءَ جي هڪ ڳوٺ غلام چانڊيو ۾ سيد حاجن شاهه جي گهر ۾ ٿيو.

08 October, 2015

ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي


ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي
ھارين جو همدرد- انقلابي اڳواڻ
ارشاد ڪاغذي
سنڌ سونهاريءَ جي ڪک مان ڪيئي اهڙا مانجهي مڙس مٿير پيدا ٿيا آهن، جن پنهنجي علم، عقل، ادراڪ، سوچ سمجهه سان سنڌ جي سينڌ سنواري آهي، جن پنهنجي نام ۽ ناموس جي ذريعي سنڌ جو مانُ مٿانهون ۽ ڳاٽ اوچو رکيو آهي. ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي به اهڙن مهان، عظيم، قابل ۽ اعليٰ انسانن مان هڪ هو، جنهن جي هاڪ، مڃتا، مهانتا ۽ مانُ پڌرو آهي. ڪامريڊ هارين جو همدرد، هڏڏوکي ۽ مخلص روشن خيال سياستدان هو.

شمس العلماءِ مرزا قليچ بيگ


شمس العلماءُ مرزا قليچ بيگ

چوڻي آهي، ته ماڻهو مريو وڃن، پر سندن ڪم انهن جا يادگار رهجي وڃن. مرحوم شمس العلماءُ مرزا قليچ بيگ هڪ اهڙو انسان ٿي گذريو آهي.
سرڪاري نوڪريءَ ۾ ته مرزا صاحب گهڻائي تعريف جهڙا ڪم ڪيا، جن لاءِ سرڪار کان کيس گهڻو ئي داد مليو، پر جن ڪمن تي سنڌ جي هر ماڻهوءَ کي ناز هئڻ گهرجي، سي آهن مرزا مرحوم جا خانگيءَ طور سرانجام ڏنل ڪم. اُهي آهن سندن جدا جدا مضمونن تي ليک لکڻ ۽ ڪتاب ٺاهڻ.

05 October, 2015

عبدالمنان ميمڻ - مٺل جسڪاڻي

عبدالمنان ميمڻ
هر واقف دوست نه ٿو ٿي سگهي
مٺل جسڪاڻي
انسان آدجڳاد کان اڃا تائين ارتقا جي مرحلن مان گذري رهيو آهي. وقت وقت جي ڳالهه آهي. ڪو زمانو هو، صرف روبرو ملاقاتون ئي پهرين واقفيت ۽ پوءِ دوستي يا دشمني جو ذريعو هيون. ان کان پوءِ ٻُڌ سُڌ جي بنياد تي پرپُٺ جون ياريون ٿينديون هيون. شروعاتي دور ۾ ٻُڌ سُڌ جو ذريعو ماڻهو هوندو هو. چون ٿا مهمان کان خبرون وٺڻ ۽ ڏيڻ جو رواج به ان ڪري ئي پيو ته جيئن هر نئون ۽ پراڻو احوال ٿي سگهي.

آپا افروز صديقي- علي نواز آريسر

آپا افروز صديقي
پنهنجي ٻوليءَ سان جذباتي لڳاءُ رکندڙ
علي نواز آريسر
جڏهن به تعليم جو ذڪر نڪرندو ته سنڌ جي پنجن عورتن آپا شمس عباسي، آپا مريم نُوحاڻي، آپا انيتا غلام علي، دادي ليلان ۽ آپا افروز صديقيءَ جو اُن ۾ ذڪر ضرور شامل هوندو، ڇاڪاڻ جو هنن پنجن ئي عورتن تعليم جي ميدان ۾ نمايان خدمتون انجام ڏنيون ۽ خاص طور تي ڇوڪرين جي تعليم تي وڌ کان وڌ ڌيان ڏنو ۽ هُوءَ انهيءَ ۾ ڪامياب به ٿيون. سنڌ جي نامور ڪهاڻيڪار، ڊرامه نويس، اسڪرپٽ رائيٽر ۽ تعليمي ماهر، آپا افروز صديقي، ۲۱ جولاءِ ۱۹۴۴ع تي حيدرآباد ۾ ڄائي. سندس وڏا اصل شڪارپور جا رهاڪو هئا. سندس والد جو نالو حاجي امير علي صديقي هو. هن مختلف ادارن مان تعليم حاصل ڪندي، اديب، عالم، فاضل سنڌي، ايم اي، بي ايڊ، هوميوپيٿڪ ڊپلوما (ڊاڪٽري جي ڊگري) حاصل ڪئي. هُوءَ ننڍپڻ کان ئي ذهين هُئي. کيس سنڌي، بلوچي، اردو، عربي، فارسي ۽ انگريزي ٻولين تي عبور حاصل هو.