عبدالرزاق (راز) شيخ
جديد سنڌي ادب جو شاعر آزاد نظم جي بانيءَ جي ياد ۾
ابراهيم لاشاري
سونهاري
سنڌ کي اهو شرف حاصل آهي ته هن سر زمين وقت به وقت املهه ماڻڪ پيدا ڪيا جن پنهنجي
ڏات فن ذريعي پنهنجو ۽ پنهنجي ديس جو نالو ڏيهان ڏيهه مشهور ڪرايو، اهڙن انسان
منجهه سنڌي ادبي دنيا جو تمام وڏو ۽ سيبتو شاعر شيخ عبدالرزاق راز به هڪ آهي، جنهن
سنڌ ڌرتي جي ٿڌڙي موسم يعني اربع ڏينهن ۲۹ جنوري سال ۱۹۱۹ع پراڻي سکر جي محترم منشي عبدالرئوف
شيخ جي گهر منجهه اکيون کوليون سندس زندگي جي ابتدائي تربيت به پڙهيل لکيل ماحول
منجهه ٿي ڇو جو سندس ڏاڏي وٽ وڏا عالم ۽ فاصل ڪچهريون ڪرڻ ايندا هئا. عبدالرزاق
راز شيخ صاحب کي پنهنجي ادبي، اخلاقي ۽ شاندار تربيت ڪري سهڻيون صلاحون ۽ مشورن
سان سر شار پيو ڪندو هو، شيخ صاحب جي ابتدائي تعليم پراڻي سکر جي شاهه خيرالدين جي
درگاهه تي قرآن پاڪ جي تعليم سان ٿي، سندس استاد حافظ محمد بخش هو جيڪو ان زماني ۾
وڏو عالم ۽ بزرگ صفت سان سرشار هو ثانوي علم جون سندون پهريان سکر بعد ۾ عليڳڙهه ۽
لاهور منجهان حاصل ٿيس وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ڪراچي جو رخ ڪيائين اعلي تعليم جا
ڇهه ئي سال ڪراچي جي ڊي _جي سائنس ڪاليج ۾ گذاري
اتان ئي سندون حاصل ڪيائين، هن سهڻي سيبتي شاعر شاعري جي صنف جي تڪ بندي پنهنجي استاد
(سيد شاهه محمد شاهه) دوستيءَ ۾ سکي، راز شيخ عبدالرزاق ادبي دنيا جو نرالو ۽ وڏو نانءُ
پڻ هو، هي پهريون شاعر هو جنهن سنڌي زبان ۾ (آزاد نظم) لکي ڍير ڪيا ۽ سندي ادب جي سونهن ۽ واڌ ۾ تمام جهجهو اضافو پڻ ڪيو، ۱۹۴۵ ع جي زماني ۾ ايم اي جي تعليم اڌ منجهان ڇڏي، صحافت ڏانهن لاڙو ڪري (الوحيد) اخبار سان سلهاڙجي ملازمت اختيار ڪيائين
.تنهن بعد جلدي سکر شهر اچي وسايائين ۽ ۱۹۴۸ع ڌاري سکر ميونسپالٽي جو (چيف آفيسر) مقرر ٿيو .ڏهه سال مسلسل انهي نوڪري
جا فرض سرانجام ڏيندو رهيو، اوچتو اها نوڪري ڇڏي، سال ۱۹۵۸ع ڌاري اسلاميه ڪاليج سکر (مسلم هسٽري) اسلامي تاريخ جو ليڪچرر مقرر ٿي درس تدريس جي
شعبي سان لاڳاپو قائم ڪيائين تنهن بعد روهڙي منجهه عطا حسين موسوي ڪاليج جو پرنسپال
جي عهدي تي به ڪم ڪندو رهيو، شيخ عبدالرزاق راز ادبي دنيا جو روشن ستارو، لاجواب
شاعر، سڀني صنفن ۾ رنگ نرالو جو ڀريو آهي پوءِ ڇو نه غزل هجي، يا آزاد نظم، گيت،
بيت، وائي، سندس شاعري سڀني خوبين سان ٽم ٽار لڳي پئي آهي، جدت جو پهلو سندس شاعري
منجهان نمايان نظر اچي ٿو سندس شاعري سڀني رنگن سان ڀري پئي آهي هو زندگي جي اهم
مسئلن جي ترجماني پڻ شاعري وسيلي پنهنجي اندر ۽ من پاتال منجهان هن طرح اظهار ڪري ٿو ته: